Biraz Türkçe’mizi bozduğum doğrudur. Affınıza sığınarak yazdım, suçumu kabul ediyorum. Ancak “neuralink” kelimesini gördüğümdeki ilk duygularımı sizinle paylaşmak istedim. İlk duyduğumda olayı, bunu yapsa yapsa Elon Musk’tan başka kimse hayal edip icraata geçemez demiştim. Nitekim yanılmadığımı pazar günü öğrenmiş olduk. (buraya geleceğim ilerleyen bölümlerde)
Aslında 2016 yılında kurulan Neuralink şirketi, Elon Musk yönetiminde ve sekiz nörolog uzmanı ile birlikte kurulmuştur. Amacı; implante edilebilir beyin-makine arayüzleri geliştirmek olan şirket gün geçmiyor ki önemli yollar kat ediyorlar.
Peki beyin-makine arayüzü nedir? Beyin ile dış bir cihaz arasındaki doğrudan iletişim yoludur. Beyin-bilgisayar arayüzü genellikle insanoğlunun bilişsel veya duyusal motor fonksiyonlarına yardımcı olmak veya onları tamir etmek amacıyla kullanılır.
Beyin-bilgisayar arayüzü araştırmalarının tarihine kısaca bir yolculuk yapalım:
İlk kez 1970’li yıllarda Ulusal Bilim Vakfı tarafından sağlanan bir hibeyle ve DARPA girişimiyle başladı. Darpa hakkında bilgileri ben dersimde öğrencilerimle paylaşıyorum ama size de kısaca bahsedeyim. Amerikan Savunma Bakanlığına bağlı bir kurum. Amerikan ordusu tarafından kullanılmak amacıyla yeni teknolojiler üretmekten sorumlu bir ajans. Aslına bakarsanız çokta yabancısı değilsiniz. Şöyle açıklayayım, soğuk savaş döneminde Rusya’nın. Sputnik füzesini uzaya göndermesinden sonra 1958’ de ARPA adıyla kuruldu. En önemli ve bilindik icadı bugünkü internetin geliştirilmesinden sorumlu olmasıdır. DARPA: The Defense Advanced Research Projects Agency – Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı.
Biz esas konumuz gelecek olursak; Beyin-bilgisayar arayüzü araştırmaları daha çok duyma, görme ve hareket gibi duyuları onarmak üzere nöroprotez uygulamalarına odaklanmıştır. Beynin kortikal plastisitesi nedeniyle, implante edilmiş protezlerden gelen sinyaller, adaptasyondan sonra, beyin tarafından doğal sensör veya efektör kanalları gibi kullanılabildiğini ifade ediyor araştırmacılar. Yıllarca süren hayvan deneylerinin ardından, insanlara implante edilen ilk nöroprotez cihazlar 1990’ların ortalarında ortaya çıkmış.
Peki Elon beynimize ne takacak?
Neuralink insan beyni ile bilgisayarın birleştirilmesini amaçlıyor. Özellikle felçli hastalar için teknolojik çözümler geliştirmeyi hedefliyor. Bu proje ile yapay zeka ve insan beynini bir arada buluşturmayı amaçlıyorlar. Yani bir bilgisayarı doğrudan beyne bağlayan Neuralink implant cihazlar üretiyorlar.
İnsan beynine yerleştirilecek olan çipler sayesinde, Alzheimer, demans ve Parkinson gibi hastalıkların tedavi edilebileceğini iddia ediyorlar. Gerçi işin içinde Elon var benim inancım sonsuz 😀 Aslında sadece bu kadar değil Musk ayrıca; hafıza kaybı, işitme kaybı, depresyon ve insomnia gibi hastalıklarında çaresinin kafatası içerisine yerleştirilebilecek çipler sayesinde mümkün olabileceğini söylüyor.
Musk ve birlikte çalıştığı bilim insanları 2016 yılından beri insan beyninin içine yerleştirilebilecek kablosuz yapıdaki micro bilgisayar arayüzleri ile insan beyni hakkında veri toplamaya çalışıyorlar. Neuralink çiğinin yarı çapı 23 milimetre genişliğinde olduğu ve insan sağlığına zarar vermediği ifade ediliyor.
Toronto ve Stanford gibi büyük üniversitelerde çalışan nöroloji alanında çalışan bilim insanlarının da destekledikleri proje tıp dünyasında çığır açacak gibi görünüyor. Tabii karşı olanlarda hiç azımsanmayacak kadar var. Takılacak olan bu çiplerin insanları kontrol edebileceklerini düşüyorlar. İnsanların kontrol edilebilirliği tabii ki hemen komplo teorilerini beraberinde getiriyor.
Tamam Musk hayranıyım ama tek şirket Neurolink değil. Sizlerle yaptığım araştırmada karşılaştığım diğer şirketleri de paylaşıyorum. Medtronic şirketi de Parkinson, tümör ve epilepsi hastalıklarına çözüm arayan bir tıbbi cihaz markası. NeuroPace, Kernel ve Paradromics şirketleri de diğer bulduğum şirketler. Eğer ilginizi çektiyse araştırabilirsiniz.
Elon Musk’ın twitter hesabına bu konu hakkında gönüllü olarak kendisinin kullanılmasına izin veren mesajlar yazanlar bile var.
Musk, 31 Ocak 2021’de “The Good Time Show” adlı Clubhouse’ta ki etkinlikte Neuralink’in bazı ilerlemeler kat ettiğini ve bu senenin sonlarına doğru ilk insan deneylerine başlayacaklarını ifade etti. Hatta etkinlikte, Kafatasında bir implant bulunan ve minik tellere sahip olan bir maymunu olduğu bilgisini verdi. Maymunun zihnini kullanarak video oyunu oynayabildiğini de ekledi. Aslına bakarsanız Elon Musk’ın yaptığı bu sistemde esas kontrol insanda. Yapay zekanın görevi ise daha çok co-pilotluk gibi yani yardımcı olmak.
Yine heyecan verici gelişmeler ile sizlere aslında kendi merak ettiklerimi ve araştırdıklarımı toplayıp sunmak istedim. Umarım benim gibi keyif almışsınızdır okuduklarınızdan. Yine yeniden teknoloji yolculuğumda benimle olmak isterseniz sevinirim. Görüşmek üzere…
Ezgi Arzu YURDAKÖK
Dünyaya Açılan Kapı Bilişim Teknolojileri 